Giriş: Kokpitteki En Hassas İnsan Faktörü ve Bilişsel Mimari Havacılık tarihi incelendiğinde, ilk yıllarda uçuş emniyetini tehdit eden ana unsurun mekanik arızalar ve teknik yetersizlikler olduğu görülür. Ancak gelişen mühendislik, aviyonik sistemler ve yüksek otomasyon sayesinde mekanik güvenilirlik zirveye ulaşmış; buna paralel olarak kaza incelemelerinde ve havacılık psikolojisinde odak noktası doğrudan "insan faktörüne" (Human Factors) kaymıştır. Günümüz modern kokpitinde

Ayça Mumkule Erşipal & Eray Beceren Anahtar Eğitim Özet Araştırmanın Amacı ve Kapsamı Bu çalışma, havacılık sektöründe uçuş emniyetini tehdit eden en büyük unsur haline gelen "insan faktörü" ve iletişim eksikliklerini incelemek; Türkiye’de görev yapan havayolu pilotlarının duygusal zekâ (EQ) profillerini haritalandırarak Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) ve uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren 7 fark

YENİ ÇALIŞMA Havayollarında Uygulanan Mevcut CRM Modellerinin Kısıtlılıkları ve Yenilikçi Yaklaşımlar (Devam Ediyor) Pilotların Simülatör Kaygısı (Devam Ediyor) Perspektifimiz Havacılık operasyonları, yüksek standartlarla tanımlanmış olsa da performans çoğu zaman bu standartların kesiştiği gri alanlarda ortaya çıkar. Bu nedenle emniyeti: Statik bir prosedür seti değil Dinamik bir insan–sistem etkileşimi olarak ele alıyoruz. Bu çerçevede insan performansını: Sadece bireysel be

1 Ekim 2026 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (ICAM 2026), havacılık emniyeti açısından son derece kritik bir çalışmaya ev sahipliği yaptı. Havacılık ve Uzay Tıbbı Derneği (AsMA) Zihinsel Sağlık Çalışma Grubu Başkanı Dr. Quay Snyder, William "Billy" Hoffman ve Aric Raus tarafından geliştirilen ve Dr. Quay Snyder tarafından sunulan "Mental Health Factors in Aviation Accidents/Incidents - A Tool for International Investigato

Giriş: İstanbul'da Ödülle Taçlanan Bir Araştırma 1 - 3 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (3rd International Congress of Aerospace Medicine - ICAM 2026), uçuş emniyeti ve insan faktörleri alanında küresel ölçekte son derece kıymetli çalışmalara ev sahipliği yaptı. Kongrede sunulan çalışmalar arasında, Avrupa Havacılık Psikolojisi Derneği (EAAP) akredite Havacılık Psikoloğu, Klinik ve Adli Psikolog Louise Farrel

1 Ekim 2026 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (ICAM 2026), havacılık emniyeti ve insan faktörleri açısından dönüm noktası niteliğinde bir araştırmaya ev sahipliği yaptı. Center for Aviation Psychology kurucularından Klinik Havacılık Psikoloğu Aedrian Bekker ile Sarah Gordon, Rob Bor ve Ruth Henderson tarafından hazırlanan "Peer Support in Aviation: What Are We Learning from 1,000 Cases?" başlıklı çalışma, Aedrian Bekker ta

Giriş: Bir Kumdan Kaleyi Yeniden İnşa Etmek Havacılık sektörü, emniyet standartlarını sürekli daha ileriye taşımak amacıyla insan faktörleri ve Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) konularına milyarlarca dolarlık yatırım yapmakta, simülatör seanslarından sınıf içi seminerlere kadar geniş bir eğitim ağı işletmektedir. Buna karşın, havacılık psikolojisi ve insan performansı alanındaki deneyimli uzmanlar ile sektör profesyonelleri, mevcut CRM uygulamalarının operasyonel gerçeklikle ne kad

1 – 3 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (3rd International Congress of Aerospace Medicine – ICAM 2026), havacılık tıbbı, insan faktörleri ve uçuş emniyeti alanında küresel ölçekte son derece kıymetli araştırmalara ev sahipliği yapıyor. Kongrede sunulan sözlü bildirilerin yanı sıra poster alanında sergilenen çalışmalar; pilot yorgunluğunun altında yatan psikososyal etkenlerden zihinsel sağlık odaklı akran desteği pro

Aviation maintenance operates on zero tolerance for error and strict international safety standards. While technical manuals and Standard Operating Procedures govern daily tasks, human factors remain the primary safety barrier in the industry. Beyond individual technical competence, flight safety relies heavily on the invisible bonds and daily interactions between maintenance personnel. Relationship management, representing the social dimension of emotional intelligence, serv

Yanında Ol, Güven Ver, Yol Göster Eğitimin Amacı Bu eğitimin amacı, SHT-PSP kapsamında görev alacak akranların, destek arayan çalışma arkadaşlarıyla güvene dayalı, saygılı ve sınırları belirli bir iletişim kurabilmeleri için gerekli kişilerarası becerilerini geliştirmektir. Katılımcıların etkin dinleme, empatik iletişim, açık uçlu soru sorma, yargılamadan yaklaşma, duygulara alan açma, zor konuşmaları yönetme ve uygun yönlendirme becerilerini uygulamalı olarak geliştirmeleri

Eğitimin Amacı Havayolu şirketlerinde eğitim sürecinin planlamadan uygulamaya, kayıt ve izleme faaliyetlerinden değerlendirme ve iyileştirmeye kadar bütün aşamalarını etkin biçimde yönetebilecek bilgi ve becerileri kazandırmak. Eğitim faaliyetlerinin operasyonel süreklilik, emniyet, mevzuat gereklilikleri, kaynak verimliliği ve kurumsal hedeflerle uyumlu yürütülmesini desteklemek. Program sonunda katılımcıların eğitim sürecindeki rol ve sorumlulukları tanımlayabilmeleri, eğit

5. Bölüm Gökyüzünde Sürdürülebilir Zindelik: Pilotlar İçin Uzun Vadeli Beyin Sağlığı, Nörolojik Dayanıklılık ve Yaşam Tarzı Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Bir ticari uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik koşulları analiz eder, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçak sistemlerini izler ve yoğun zaman baskısı altında saliselerle ölçülen kritik kararlar alır. Tüm bu operasyone

Dördüncü Bölüm Alkol, Reçetesiz İlaçlar ve Pilot Bilişindeki İrtifa Kaybı Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Uçuş emniyetinin en kırılgan ve en kritik halkası halen kokpitte oturan insan beynidir (Air Safety Institute, 2023). Bir uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik şartları değerlendirir, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçağın sistemlerini izler ve zaman baskısı altında saliselerle

UTED Dergi Eylül 2026 Sayısı Havacılık bakım sektörü, sıfır hata toleransı ve milimetrik hassasiyet üzerine kuruludur. Bir hava aracı bakım teknisyeninin (AMT) günlük mesaisi; karmaşık kablolama şemaları, tork değerleri, komponent değişimleri ve katı uluslararası emniyet standartlarıyla çevrilidir. Bu teknik ve yoğun ortamda, en kritik emniyet bariyerinin insan faktörü olduğu uzun yıllardır bilinmektedir. Nitekim EASA ve FAA gibi küresel otoritelerin insan faktörleri (human f

Üçüncü Bölüm Yaşlanan Pilot Beyni, Tecrübenin Gücü ve Bilişsel Performans Stratejileri Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Gökyüzünde her gün binlerce uçuş, saatte yüzlerce kilometre hızla ve karmaşık otomasyon sistemleriyle icra edilir. Yetişkin insan beyni, olağanüstü nöroplastisite yeteneği ve öğrenme kapasitesi sayesinde bu karmaşık görevi yüksek emniyet standartlarında gerçekleştirmektedir. Ancak her canlı doku gibi insan beyni de

Pilotların karar alma, iletişim ve ekip çalışmasından şirketler ne öğrenebilir? Bir uçağın inişi sırasında her şeyin planlandığı gibi gitmesi elbette önemlidir. Ancak havacılığın asıl gücü, planın bozulduğu anda ortaya çıkar. Rüzgâr değişir, pist ıslanır, hız artar ya da bir sistem beklenmedik bir tepki verir. İyi eğitilmiş ekip, böyle bir durumda paniğe kapılmak yerine durumu hızla fark eder, birbirini uyarır, seçenekleri değerlendirir ve gerektiğinde planı değiştirir. İş dü

Havacılık sektörü, onlarca yıldır uçuş emniyetini artırmak amacıyla uçak sistemlerini, otonom teknolojileri ve standart işletim prosedürlerini (SOP) mükemmelleştirmeye odaklandı. Kokpitteki teknolojik evrim ve karmaşık otomasyon seviyesi göz önüne alındığında, uçuş emniyetinde bir sonraki büyük sıçramanın nereden geleceği sorusu haklı olarak akıllara gelmektedir. Cevap, uçağın kontrol panellerinde veya yazılımlarında değil; kokpitteki insan zihninin özünde yatmaktadır. Son dö

İkinci Bölüm Pilotlarda Hafıza Sistemleri ve Bilişsel Yükün Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Pilotlar, yoğun zaman baskısı ve dinamik çevre koşulları altında hassas kararlar alarak uçuş emniyetini en üst düzeyde sağlarlar. İnsan faktörleri (Human Factors) ve havacılık psikolojisi araştırmaları, bu başarının arka planında beynin bilgiyi işleme, depolama ve doğru zamanda geri çağırma yeteneğinin yattığını göstermektedir. Bu ya

Havacılıkta en gelişmiş otomasyon sistemlerine, ayrıntılı standart işletim prosedürlerine (SOP) ve kapsamlı eğitimlere sahip olsak da operasyonel emniyetin en kritik halkası halen insan unsurudur. Çoklu mürettebat ortamında (multicrew) uçuş yürütülürken, bir şeylerin yolunda gitmediğine dair hissettiğimiz o sessiz iç ses, kimi zaman hayat kurtarıcı bir uyarıya dönüşebilir. Stick and Glider platformunda yayımlanan "Don't be Afraid to Use Your CUS Words to Stay Safe" başlıklı m

Havacılık sektöründe uçuş emniyetini tehdit eden unsurlar incelendiğinde, sorunun sıklıkla teknik bir arızadan değil, kokpitteki iletişim kopukluklarından kaynaklandığı görülmektedir. Özellikle otorite hiyerarşisinin belirgin olduğu durumlarda, bir Yardımcı Pilotun Kaptan Pilotun kararlarını sorgulamaktan çekinmesi tarih boyunca trajik sonuçlar doğurmuştur. Bu durumun en bilinen örneği, 1977 yılında gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük kazası olarak kayıtlara geçen Ten