Dördüncü Bölüm Alkol, Reçetesiz İlaçlar ve Pilot Bilişindeki İrtifa Kaybı Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Uçuş emniyetinin en kırılgan ve en kritik halkası halen kokpitte oturan insan beynidir (Air Safety Institute, 2023). Bir uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik şartları değerlendirir, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçağın sistemlerini izler ve zaman baskısı altında saliselerle

Havacılıkta en gelişmiş otomasyon sistemlerine, ayrıntılı standart işletim prosedürlerine (SOP) ve kapsamlı eğitimlere sahip olsak da operasyonel emniyetin en kritik halkası halen insan unsurudur. Çoklu mürettebat ortamında (multicrew) uçuş yürütülürken, bir şeylerin yolunda gitmediğine dair hissettiğimiz o sessiz iç ses, kimi zaman hayat kurtarıcı bir uyarıya dönüşebilir. Stick and Glider platformunda yayımlanan "Don't be Afraid to Use Your CUS Words to Stay Safe" başlıklı m

Havacılık sektöründe uçuş emniyetini tehdit eden unsurlar incelendiğinde, sorunun sıklıkla teknik bir arızadan değil, kokpitteki iletişim kopukluklarından kaynaklandığı görülmektedir. Özellikle otorite hiyerarşisinin belirgin olduğu durumlarda, bir Yardımcı Pilotun Kaptan Pilotun kararlarını sorgulamaktan çekinmesi tarih boyunca trajik sonuçlar doğurmuştur. Bu durumun en bilinen örneği, 1977 yılında gerçekleşen ve havacılık tarihinin en büyük kazası olarak kayıtlara geçen Ten

Ayça Mumkule Erşipal & Eray Beceren VERİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ DEVAM EDİYOR. Araştırmanın Amacı Bu araştırmanın temel amacı, havacılık sektöründe uygulanan mevcut Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) eğitimlerinin pilotlar tarafından nasıl algılandığını ve bu eğitimlerin operasyonel etkinliklerini (çatışma çözümü, psikolojik güvenlik, iletişim) ne ölçüde karşıladığını değerlendirmektir. Ayrıca, kokpitteki iletişim engellerinin (sessiz kalma, olumsuz ton), bilgi yüklemesinin ve kişiler

Sivil havacılık sektörü, uçuş emniyetinin her zaman birinci öncelik olduğu, hata payının bulunmadığı ve insan performansının en uç noktalarda test edildiği dinamik bir alandır. Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot başta olmak üzere tüm uçuş ekibi ile kabin memurları, yoğun uçuş programları, değişken nöbet saatleri, sabaha karşı yapılan uçuşlar ve zaman dilimi değişiklikleri gibi birçok zorlu faktörle her gün mücadele etmektedir. Havacılıkta yorgunluk, insan faktörleri (human factor

İletişimin Nörokimyasal Gücü Judith E. Glaser ve Ross Tartell’in "Conversational Intelligence at Work" (İş Yerinde İletişimsel Zeka) adlı çalışması, iletişime dair geleneksel "bilgi paylaşımı" algısını kökten sarsmaktadır. Yazarların ana tezi, iletişimin sadece veri aktarımı değil; zihnimizin ve bedenimizin nörokimyasını anlık olarak değiştiren, nöronal bağlantıları yeniden yapılandıran dinamik bir güç olduğudur. İletişimsel Zeka (C-IQ), başkalarıyla bağlantı kurma, karmaşık

Havacılık endüstrisi, olağanüstü yüksek standartların, kesin kuralların ve sıfır hata toleransının hakim olduğu dinamik bir alandır. Bu alanda görev yapan pilotların profesyonelliği, çoğu zaman uçuş operasyonlarının başarısını ve sürdürülebilirliğini belirleyen en önemli unsurdur. Aviation International News yayın organında havacılık emniyet uzmanı Stuart Kipp Lau tarafından kaleme alınan özgün makale, profesyonellik kavramını yeniden tanımlayarak bu kelimenin ardındaki gerçe

Harrison Assessments yetenek yönetimi sistemi, bireyleri basmakalıp kişilik kategorilerine ayırmak yerine onların davranışsal eğilimlerini, ilgi alanlarını ve tercihlerini ölçerek kariyerlerine yön vermelerine yardımcı olan gelişmiş bir analiz aracıdır. Rapor Nasıl Hazırlanıyor? Bu rapor, temelde "Memnuniyet Performans Teorisi"ne dayanır. Bu teoriye göre; bir görev veya davranıştan keyif aldığımızda bunu daha sık ve daha iyi yaparız, keyif almadığımız görevlerden ise kaçınmay

KOKPİTTEN BAKIŞ SAYI 68 (Sayfa 60-63): https://www.talpa.org/wp-content/uploads/2026/05/kokpittenbakis68internet30nisan26-1-1.pdf 1. Temel Kavramlar Günümüzde airmanship kavramı, uçağı uçurmak, sistemleri yönetmek gibi teknik becerilerden çok daha derin bir anlam taşır. Carey Edwards’a göre bu kavram, doğru zamanda doğru davranışı sergileme becerisiyken, Tony Kern bu davranışın arkasındaki oyuncuları, yani karakteri, disiplini ve değerleri de vurgular. Bu çok önemli iki bakış

Bir pilotla konuştuğunuzu nasıl anlarsınız? Havacılık camiasında çok bilinen o meşhur şakaya göre endişelenmenize gerek yoktur; çünkü onlar size pilot olduklarını mutlaka söyleyeceklerdir. Dışarıdan bakıldığında pilotların ukala, dobra ve uçaklara fazlasıyla takıntılı olduğuna dair yaygın bir klişe vardır. Peki, bu klişenin arkasında yatan bilimsel ve psikolojik gerçekler nelerdir? Jessica Ruttenber’ın "Hidden Barriers" adlı Substack platformunda yayımladığı ve LinkedIn üzeri

İletişim, insanlık tarihi boyunca bir mesajı bir zihinden diğerine aktarmanın temel aracı olmuştur. Ancak iletişimde asıl başarı, mesajın sadece karşı tarafa ulaşması değil, karşı tarafın zihninde hedeflenen etkiyi ve kavrayışı tam olarak yaratabilmesidir. Hayley Mulenda Record, Speak Up adlı eserinde bu gerçeği çok güçlü ve derin bir soruyla özetler: "Ne söylemeye çalıştığınız açık mı?" Hayley Mulenda Record’a göre iletişimin özü karmaşık ifadeler kullanmak, kelime oyunları

Ayça Mumkule Erşipal & Eray Beceren Anahtar Eğitim Özet Araştırmanın Amacı ve Kapsamı Bu çalışma, havacılık sektöründe uçuş emniyetini tehdit eden en büyük unsur haline gelen "insan faktörü" ve iletişim eksikliklerini incelemek; Türkiye’de görev yapan havayolu pilotlarının duygusal zekâ (EQ) profillerini haritalandırarak Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) ve uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren 7 fark

YENİ ÇALIŞMA CRM+ Havayollarında Uygulanan Mevcut CRM Modellerinin Kısıtlılıkları ve Yenilikçi Yaklaşımlar (Devam Ediyor) Pilotların Simülatör Kaygısı (Devam Ediyor) Perspektifimiz Havacılık operasyonları, yüksek standartlarla tanımlanmış olsa da performans çoğu zaman bu standartların kesiştiği gri alanlarda ortaya çıkar. Bu nedenle emniyeti: Statik bir prosedür seti değil Dinamik bir insan–sistem etkileşimi olarak ele alıyoruz. Bu çerçevede insan performansını: Sadece bireys

Sivil havacılık dünyası, sıfır hata toleransı ve mükemmellik arayışı üzerine inşa edilmiş devasa bir sistemdir. Ancak en gelişmiş uçak sistemleri ve en katı prosedürler bile nihayetinde insan performansına, yani pilotların kararlarına ve fiziksel/zihinsel sağlığına bağlıdır. Son yıllarda ticari havayolu pilotlarının ruh sağlığı ve yaşadıkları zorlu yaşam olayları, havacılık dünyasında giderek daha fazla mercek altına alınmaktadır. Bu yazı, Aeromedikal Emniyet Koalisyonu (Aero

Havacılıkta uçuş emniyetini tehdit eden unsurlar dendiğinde aklımıza genellikle hava şartları, teknik arızalar, yorgunluk veya sistem hataları gelir. Tehdit ve hata yönetimi (TEM) üzerine sürekli konuşulsa da, kendimizi temel bir tehdit olarak ne sıklıkla ele alıyoruz? Kokpitte bizimle uçan, üniforma giymeyen, uçuş öncesi brifinglerde hiç konuşmayan ve hiçbir kontrol listesinde (checklist) yer almayan görünmez bir mürettebat daha vardır: Egonuz . Jop Dingemans tarafından 18 M

🎯 Eğitimin Amacı Bu eğitimin temel amacı; aktif olarak görev yapan CRM eğitmenlerinin pedagojik ve psikolojik yaklaşımlarını güncelleyerek, kokpit ve kabin ekiplerine verecekleri eğitimlerin verimliliğini artırmaktır. Programın sonunda katılımcıların: Duygusal Zekâ (EQ) prensiplerini kriz anı yönetimine entegre edebilmeleri, Ekipler içinde hataların ve endişelerin rahatça konuşulabildiği bir Psikolojik Güvenlik iklimi yaratabilmeleri, Beklenmedik durumlar karşısında toparlan

Sivil havacılıkta uçuş emniyetinin en temel yapı taşlarından biri iletişimdir. Gökyüzündeki ve yerdeki operasyonların güvenli bir şekilde yürümesi, kokpit ile kule arasındaki bilgi alışverişinin kusursuz olmasına bağlıdır. Peki, her iki taraf da doğru iletişimi kurduğuna emin olduğunda bile gizli bir tehlikeyle karşı karşıya kalabileceğimizi hiç düşündünüz mü? Gelin, havacılık iletişimindeki "Yeterince Normal" (Normal Enough) yanılgısına yakından bakalım. "Tekrar Edin" Deme

Sivil havacılıkta kabin ekipleri, hem acil durumlarda hayat kurtaran birer "emniyet profesyoneli" hem de havayolunun marka yüzü olan "hizmet elçileri" olarak çalışırlar. Bu birbirine zıt iki rol, dar bir alanda, yorgunluk ve stres altında yüzlerce farklı yolcu profiliyle birleştiğinde, kabin ekiplerinin üzerinde muazzam bir "duygusal emek" yükü oluşturur. Ekiplerin sadece kuralları ezberleyerek bu yükün altından kalkması zordur. Son araştırmalar, dünyaca ünlü konaklama de

European Cockpit Association (ECA) Havacılık Emniyet Koordinatörü Louise Woygnet tarafından kaleme alınan ve 16 Mart 2026 tarihinde LinkedIn platformundaki "European Pilots" sayfasında yayımlanan makale, havacılığın en kritik ama yönetilmesi en zor sorunlarından birine odaklanıyor: Uçuş ekiplerinin yorgunluğu. Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından düzenlenen Uçuş Süresi Sınırlamaları (FTL) ve Yorgunluk Risk Yönetimi (FRM) Konferansı'ndaki izlenimlerini akta

Bu yazı, Daan Vlaskamp, Annemarie Landman, Jeroen van Rooij ve James Blundell tarafından hazırlanan ve Elsevier'in International Journal of Industrial Ergonomics (2025) dergisinde yayımlanan güncel bir araştırmadan derlenmiştir Günümüz sivil havacılığında güvenlik standartlarının ulaştığı yüksek seviye, pilotlarda doğal olarak "her şeyin normal gideceği" yönünde bilinçdışı bir beklenti yaratır. Ancak işler nadiren de olsa ters gittiğinde, bu durum genellikle aniden gerçekleş