1 – 3 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (3rd International Congress of Aerospace Medicine – ICAM 2026), havacılık tıbbı, insan faktörleri ve uçuş emniyeti alanında küresel ölçekte son derece kıymetli araştırmalara ev sahipliği yapıyor. Kongrede sunulan sözlü bildirilerin yanı sıra poster alanında sergilenen çalışmalar; pilot yorgunluğunun altında yatan psikososyal etkenlerden zihinsel sağlık odaklı akran desteği pro

5. Bölüm Gökyüzünde Sürdürülebilir Zindelik: Pilotlar İçin Uzun Vadeli Beyin Sağlığı, Nörolojik Dayanıklılık ve Yaşam Tarzı Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Bir ticari uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik koşulları analiz eder, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçak sistemlerini izler ve yoğun zaman baskısı altında saliselerle ölçülen kritik kararlar alır. Tüm bu operasyone

Dördüncü Bölüm Alkol, Reçetesiz İlaçlar ve Pilot Bilişindeki İrtifa Kaybı Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Uçuş emniyetinin en kırılgan ve en kritik halkası halen kokpitte oturan insan beynidir (Air Safety Institute, 2023). Bir uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik şartları değerlendirir, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçağın sistemlerini izler ve zaman baskısı altında saliselerle

Havacılıkta en gelişmiş otomasyon sistemlerine, ayrıntılı standart işletim prosedürlerine (SOP) ve kapsamlı eğitimlere sahip olsak da operasyonel emniyetin en kritik halkası halen insan unsurudur. Çoklu mürettebat ortamında (multicrew) uçuş yürütülürken, bir şeylerin yolunda gitmediğine dair hissettiğimiz o sessiz iç ses, kimi zaman hayat kurtarıcı bir uyarıya dönüşebilir. Stick and Glider platformunda yayımlanan "Don't be Afraid to Use Your CUS Words to Stay Safe" başlıklı m

Modern havacılık sektörü, emniyet standartlarını en üst seviyeye çıkarmak amacıyla onlarca yıldır insan faktörleri (human factors), Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) ve Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) gibi disiplinlere muazzam yatırımlar yapmaktadır. Kokpit içerisindeki karar verme mekanizmaları, durum farkındalığı, liderlik ve iletişim süreçleri incelenirken genellikle pilotların teknik becerileri ve bilişsel kapasiteleri ön plana çıkarılır. Ancak, yüksek stres altındaki bir uçuş güv

Ayça Mumkule Erşipal & Eray Beceren Anahtar Eğitim Özet Bu çalışma, sivil havacılık alanında görev yapan akademisyenler, emekli pilotlar, psikologlar ve tabiplerden oluşan 23 kişilik bir paydaş grubunun, Ekip Kaynak Yönetimi (Crew Resource Management, CRM) eğitimlerinin mevcut durumu, psikolojik güvenlik ve duygusal zekânın bu eğitime dahil edilmesi ile gelecekteki eğitim içeriğine ilişkin görüşlerini nitel içerik analizi yöntemiyle incelemektedir. Yapılandırılmış açık uçlu s

Wikipedia - Voepass Flight 2283 Havacılık emniyeti, kuralların geçmişteki acı tecrübelerle yazıldığı, sürekli öğrenmeyi ve gelişmeyi gerektiren dinamik bir alandır. 9 Ağustos 2024 tarihinde Brezilya'da meydana gelen ve 62 kişinin hayatını kaybettiği Voepass Havayolları'na ait ATR-72 kazası, bu gerçeği bize bir kez daha derinden hissettirdi. Uçağın şiddetli buzlanma şartlarında kontrolü kaybederek düz bir virile (flat spin) girmesiyle sonuçlanan bu trajediye dışarıdan bakıldığ

Sivil havacılık sektörü, uçuş emniyetinin her zaman birinci öncelik olduğu, hata payının bulunmadığı ve insan performansının en uç noktalarda test edildiği dinamik bir alandır. Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot başta olmak üzere tüm uçuş ekibi ile kabin memurları, yoğun uçuş programları, değişken nöbet saatleri, sabaha karşı yapılan uçuşlar ve zaman dilimi değişiklikleri gibi birçok zorlu faktörle her gün mücadele etmektedir. Havacılıkta yorgunluk, insan faktörleri (human factor

EASA tarafından hazırlanan ve John Franklin tarafından yazılan iki yazılık serinin birincisi. Havacılıkta yoğun sezonların baskısı bazen hiç bitmeyecekmiş gibi hissedilebilir. Havalimanlarındaki yoğunluk, hava sahası kısıtlamaları, aniden bastıran fırtınalar, gecikmeli gelen uçaklar ve koşturmacalı dönüş süreçleri operasyonlarımızın her gün karşılaştığı olağan zorluklardır. Bu yoğun temponun getirdiği en büyük emniyet risklerinden biri ise şüphesiz yorgunluktur. Ancak yorgunl

Kaptan pilotluğa geçiş, yalnızca uçak tipine dair teknik bir lisans yükseltmesi değil; kokpit içindeki otorite, sorumluluk algısı ve ekip yönetim kültürünün günümüzde kökten değiştiği çok boyutlu bir liderlik sıçramasıdır. Modern havacılıkta kazaların ve olayların çok büyük bir kısmı teknik bilgi veya uçuş becerisi eksikliğinden ziyade; iletişim, liderlik, iş yükü yönetimi ve rasyonel karar verme gibi Teknik Olmayan Becerilerdeki (Non Technical Skills - NTS) insanî faktörlerd

Havacılık sektöründe emniyet ve eğitim yaklaşımları gelişirken, pilotların beklenmedik durumlarla başa çıkma kapasitelerini artırmak büyük önem taşımaktadır. Boeing Resilience Model, pilotların yetkinlikler ve Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) aracılığıyla riskleri etkili bir şekilde yönetme ve beklenmedik durumlara yanıt verme yeteneğini (resilience) geliştirmeyi amaçlayan yapılandırılmış bir çerçevedir. Modelin Felsefi ve Psikolojik Temelleri Bu modelin merkezinde yer alan "Bil

KOKPİTTEN BAKIŞ SAYI 68 (Sayfa 60-63): https://www.talpa.org/wp-content/uploads/2026/05/kokpittenbakis68internet30nisan26-1-1.pdf 1. Temel Kavramlar Günümüzde airmanship kavramı, uçağı uçurmak, sistemleri yönetmek gibi teknik becerilerden çok daha derin bir anlam taşır. Carey Edwards’a göre bu kavram, doğru zamanda doğru davranışı sergileme becerisiyken, Tony Kern bu davranışın arkasındaki oyuncuları, yani karakteri, disiplini ve değerleri de vurgular. Bu çok önemli iki bakış

Dergi Bilgileri Yayınlayan: İstanbul Üniversitesi Havacılık Psikolojisi Araştırmaları Enstitüsü (İstanbul University Press) Dergi Adı: Human Factors in Aviation and Aerospace (HFAA) Sayı: Cilt 3, Sayı 1 Tarih: 2026 (Nisan) Aşağıda, bu sayıda yer alan makalelerin havacılık sektörüne ilgi duyan her kademeden okuyucu için hazırlanmış kısa özetlerini bulabilirsiniz: 1. Makale Başlığı: İkinci Pilotların Atılganlık ve Algılanmış Stres Seviyeleri Arasındaki İlişki (Relationship Betw

İletişim, insanlık tarihi boyunca bir mesajı bir zihinden diğerine aktarmanın temel aracı olmuştur. Ancak iletişimde asıl başarı, mesajın sadece karşı tarafa ulaşması değil, karşı tarafın zihninde hedeflenen etkiyi ve kavrayışı tam olarak yaratabilmesidir. Hayley Mulenda Record, Speak Up adlı eserinde bu gerçeği çok güçlü ve derin bir soruyla özetler: "Ne söylemeye çalıştığınız açık mı?" Hayley Mulenda Record’a göre iletişimin özü karmaşık ifadeler kullanmak, kelime oyunları

4 Kasım 2010 tarihinde Singapur'dan Sidney'e hareket eden Qantas havayollarına ait QF32 sefer sayılı A380 uçağı, kalkışın dördüncü dakikasında 2 numaralı motorunda tarihte eşi görülmemiş bir türbin diski patlaması yaşadı. Kaptan Richard de Crespigny komutasındaki beş kişilik kokpit ekibi; 22 sistemden 21'ini etkileyen hasara karşın, 469 yolcu ve mürettebatı güvenle yere indirmeyi başardı. Olayla ilgili detaylı bilgi: QF32 Uçuşunda Ekip Kaynak Yönetimi ve İnsan Faktörleri Bu y

YENİ ÇALIŞMA Havayollarında Uygulanan Mevcut CRM Modellerinin Kısıtlılıkları ve Yenilikçi Yaklaşımlar (Devam Ediyor) Pilotların Simülatör Kaygısı (Devam Ediyor) Perspektifimiz Havacılık operasyonları, yüksek standartlarla tanımlanmış olsa da performans çoğu zaman bu standartların kesiştiği gri alanlarda ortaya çıkar. Bu nedenle emniyeti: Statik bir prosedür seti değil Dinamik bir insan–sistem etkileşimi olarak ele alıyoruz. Bu çerçevede insan performansını: Sadece bireysel be

Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği'nin (IATA), artan küresel pilot açığını kapatmak amacıyla ticari havayolu pilotlarının emeklilik yaşını 65'ten 67'ye çıkarma teklifi, sivil havacılık dünyasında hararetli bir tartışmayı ateşledi. Bu yazı; IATA'nın Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü'ne (ICAO) sunduğu teklif metni ile emekli havayolu kaptanı ve yazar Reyné O'Shaughnessy'nin LinkedIn platformunda başlattığı, çok sayıda deneyimli havacının katıldığı kapsamlı tartışmadan der

Sivil havacılık endüstrisi, uygulanan katı kurallar ve gelişen teknoloji sayesinde günümüzde eşi benzeri görülmemiş bir "emniyet" seviyesine ulaşmıştır. Milyonlarca insan, her gün hiçbir büyük sorun yaşanmadan, karmaşık havacılık sisteminin bir parçası olarak güvenle seyahat etmektedir. Ancak bu mükemmel işleyen devasa makinenin kalbinde, her zaman en karmaşık ve hassas bileşen olan "insan" yer alır. Sistemler ne kadar teknolojik olursa olsun, havacılığın temelinde yatan insa

Havacılık tarihi, kuralların ve prosedürlerin insan zekâsı, yılmazlığı (resilience) ve duygusal çevikliği (emotional agility) ile birleştiği anlarda yazılan kahramanlık hikâyeleriyle doludur. 4 Kasım 2010 tarihinde, Singapur Changi Havalimanı'ndan Sidney'e doğru havalanan Qantas Havayolları'na ait 32 sefer sayılı (QF32) Airbus A380 uçağı, tam da böyle bir hikâyenin merkezinde yer alır. Uçakta 440 yolcu ve 29 mürettebat olmak üzere toplam 469 kişi bulunmaktaydı. Kalkıştan kısa

Havacılık endüstrisinde pilotların "wellbeing" (esenlik ve refah) durumu yalnızca bireysel bir sağlık meselesi değil, aynı zamanda uçuş emniyetini doğrudan etkileyen kritik bir güvenlik unsurudur. Aeromedical Safety Coalition (ASC) tarafından hazırlanan güncel Pilot Akran Destek Programları (PSP) raporu, pilotların mental sağlığı ve yardım arayış süreçleri hakkında daha önce çok konuşulmayan, spesifik ve oldukça çarpıcı tespitler sunuyor. İşte raporda wellbeing konusunda öne