1 Ekim 2026 tarihinde İstanbul’da gerçekleştirilen 3. Uluslararası Havacılık ve Uzay Tıbbı Kongresi (ICAM 2026), havacılık emniyeti açısından son derece kritik bir çalışmaya ev sahipliği yaptı. Havacılık ve Uzay Tıbbı Derneği (AsMA) Zihinsel Sağlık Çalışma Grubu Başkanı Dr. Quay Snyder, William "Billy" Hoffman ve Aric Raus tarafından geliştirilen ve Dr. Quay Snyder tarafından sunulan "Mental Health Factors in Aviation Accidents/Incidents - A Tool for International Investigato

İkinci Bölüm Pilotlarda Hafıza Sistemleri ve Bilişsel Yükün Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Pilotlar, yoğun zaman baskısı ve dinamik çevre koşulları altında hassas kararlar alarak uçuş emniyetini en üst düzeyde sağlarlar. İnsan faktörleri (Human Factors) ve havacılık psikolojisi araştırmaları, bu başarının arka planında beynin bilgiyi işleme, depolama ve doğru zamanda geri çağırma yeteneğinin yattığını göstermektedir. Bu ya

B. Dugger ve arkadaşlarının Amerikan pilotlarının özellik duygusal zekasını (trait EI) inceleyen bilimsel araştırmasını, Türkiye'de sivil havacılıkta aktif görev yapan ve üç farklı kuşaktan gelen Türk pilotlarımızla konuştum. Aynı verilerin, tamamen farklı kültürel ve mesleki geçmişlere sahip üç havacının zihninde nasıl karşılık bulduğunu doğrudan onların ağzından dinledim. İşte araştırmanın detaylarını tartıştığımızda verdikleri tepkiler ve değerlendirmeleri: Baby Boomer Kuş

Gözlerimizi gökyüzüne çevirdiğimizde, tonlarca ağırlıktaki devasa çelik gövdelerin yerçekimine meydan okuyarak bulutların üzerinde süzülmesine hayranlık duyarız. Modern havacılık; gelişmiş otopilot yazılımları, yedekli bilgisayar sistemleri ve kusursuz motor mühendisliği ile donatılmış tam bir teknoloji şölenidir. Ancak tüm bu karmaşık teknolojinin arkasında, sistemi ayakta tutan en kritik, en dinamik bileşen yer alır: İnsan faktörü. Havacılıkta emniyet, yalnızca metal yorgun

We often talk about pilots, cabin crew and the technology that keeps aviation moving. But there is another critical group working largely behind the scenes: aviation maintenance professionals. Their work is not only about aircraft, systems, tools and procedures. It is also about human performance, communication, teamwork, decision-making, fatigue, workload, leadership and safety culture. Over the years, I have had the opportunity to explore some of these topics through my art

Ticari havacılık, yüksek riskli endüstriler arasında dünyadaki en başarılı emniyet rekorlarından birine sahiptir. Mühendislik güvenilirliği, operasyonel standardizasyon, yedekli sistemler, Ekip Kaynak Yönetimi (CRM), Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) ve veri odaklı Emniyet Yönetim Sistemleri (SMS) gibi olgunlaşmış yapılar, gökyüzünü her geçen gün daha emniyetli hale getirmiştir. Havacılıkta insan faktörleri (human factors) disiplini, tarihsel süreçte iki temel tasarım odağı etraf

EASA tarafından hazırlanan ve John Franklin tarafından yazılan iki yazılık serinin ikincisi. Havacılıkta emniyetli bir operasyonun temelinde her zaman insan unsuru yer alır. Özellikle yoğun sezonlarda, uçuş görev süreleri ve dinlenme limitleri her zamankinden daha kritik bir hale gelir. Ancak göreve hazır olmak (fitness for duty), sadece "yeterince yorulmamış olmak" ile sınırlı değildir. Fiziksel sağlığımız, psikolojik iyi oluşumuz, üzerimizdeki stres ve dinlenme kalitemiz gi

Bu yazı dizisi Norman MacLeod'un Linkedin Platformunda yazılı ve video paylaşımları ve kitaplarından derlenerek hazırlanmıştır. Havacılık sektörü, emniyet standartlarını en üst düzeyde tutmak amacıyla yıllardır prosedürleri, kontrol listelerini ve gözlemlenebilir davranış kalıplarını geliştirmek için durmaksızın çalışıyor. Ancak her geçen gün karmaşıklaşan uçuş operasyonları ve değişen teknoloji, bizleri insan faktörü (human factors) ve uçuş eğitimi konularında daha derin, da

Gökyüzünde işler yolunda görünürken, göstergeler normal değerleri işaret ederken ve otopilot devredeyken kokpitteki sessizlik huzur vericidir. Ancak aynı sessizlik, karar alma süreçlerinde veya operasyonel bir planlamanın tam ortasında yaşanıyorsa, bu huzurun değil, yaklaşan bir tehlikenin habercisi olabilir. Liderlik yolculuğunda, özellikle havacılık gibi hata payının sıfıra yakın olduğu bir sektörde, pek çok yöneticinin veya kaptanın duymaktan kaçındığı, yüzleşmek istemediğ

Havacılıkta bazı riskler alarm vermez, ışık yakmaz, ses çıkarmaz. Yorgunluk da bunlardan biridir. Bir pilot genellikle “Artık güvenli şekilde görev yapamayacak kadar yorgunum” noktasına bir anda gelmez. Süreç çok daha sessiz ilerler. Önce tepki süresi biraz uzar, sonra dikkat dağılır, önemli bir çağrı veya gösterge gözden kaçabilir, karar verme süreci yavaşlayabilir. Tehlike de tam burada başlar; çünkü kişi çoğu zaman kendi performansındaki düşüşü fark etmekte zorlanır. Yorgu

Havacılık, günümüzde sahip olduğu ileri teknoloji ve insan faktörünün kusursuz uyumu sayesinde şüphesiz en emniyetli ulaşım yöntemidir. Uçuş operasyonlarında karşılaşılan teknik ve operasyonel zorluklar, sistemin ve ekiplerin ne kadar sağlam bir eğitimden geçtiğini bizlere gösteren eşsiz birer tecrübe kaynağıdır. Yakın zamanda basına yansıyan British Airways'e ait BA919 sefer sayılı uçuşta yaşananlar, uçuş emniyetinin sağlanmasında insan zekasının, hızlı karar alma yetisinin,

Havacılık endüstrisi; sıfır hata toleransı, sürekli değişen operasyonel koşullar ve yüksek teknoloji ile insan faktörünün kusursuz bir uyum içinde çalışmasını gerektiren, doğası gereği yüksek risk barındıran bir alandır. Bu karmaşık ekosistemin merkezinde yer alan pilotlar, operasyonel süreçlerin her aşamasında en üst düzeyde uçuş emniyetini sağlamakla yükümlüdür. Ancak, sistem ne kadar kusursuz tasarlanmış olursa olsun, havacılıkta beklenmedik krizler, tehlikeli yakınlaşmala

Havacılık sektörü, olağanüstü standartların, yüksek teknolojinin ve sıfır hata toleransının iç içe geçtiği, dünyanın en dinamik çalışma alanlarından biridir. Bu zorlu ekosistemin merkezinde ise şüphesiz insan faktörü yer almaktadır. Çalışanların ruhsal ve fiziksel sağlığı, doğrudan operasyonel emniyet (safety) ile bağlantılıdır. Özellikle kriz anlarında veya travmatik olaylar sonrasında personelin hızlı ve sağlıklı bir şekilde toparlanabilmesi için Kritik Olay Stres Yönetimi

Modern sivil havacılık, kusursuz mühendislik hesaplamalarının, gelişmiş aerodinamik tasarımların ve karmaşık otomasyon sistemlerinin bir zaferi olarak kabul edilir. Ancak, bu milyonlarca dolarlık uçakların yönetimini gerçekleştiren pilotlar, biyolojik ve psikolojik altyapıları itibarıyla atalarından miras kalan evrimsel bir nörokimyasal donanıma sahiptir. Loretta Graziano Breuning'in "Habits of a Happy Brain" (Mutlu Beynin Alışkanlıkları) ve "I, Mammal" (Ben, Memeli) adlı ese

Uçuş Emniyetinde İnsan Faktörü: Kriz Anlarında Yolcu Psikolojisini Anlamak ve Yönetmek | AEROPORTIST I Havacılık Veri ve Analiz Platformu 'da yayınlanmıştır. Uçak yolculuklarında yaşanabilecek acil durumlarda yolcuların stres altında nasıl tepki verdiğini anlamak, sadece bilgi tutumunu iyileştirmekle kalmaz, aynı zamanda daha hızlı ve emniyetli tahliye davranışlarını teşvik etmek için hayati bir öneme sahiptir. 82. IATA Yıllık Genel Kurulu ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi (

Uluslararası Havacılık Emniyeti Soruşturmacıları Derneği’nin (ISASI) "Soruşturma Yoluyla Geliştirilmiş Emniyet" mottosu, havacılık emniyetini tehdit eden unsurların belirlenmesinde kaza soruşturmacılarının ne kadar hayati bir rol oynadığını güçlü bir şekilde vurgular. Bu doğrultuda hazırlanan ve havacılık sektörüne ışık tutan değerli çalışmalardan biri de Prof. Dr. Markus Bieswanger, Doç. Dr. Elizabeth Mathews ve Emekli Kaptan Pilot/ Soruşturmacı Enrique "Rick" Valdes tarafın

Dergi Bilgileri Yayınlayan: Türkiye Havayolu Pilotları Derneği (TALPA) Dergi Adı: Kokpit'ten Bakış Sayı: Yıl: 14 / Sayı: 68 Tarih: Ocak - Nisan 2026 Aşağıda, havacılık sektörünün dünü, bugünü ve geleceğine ışık tutan, emniyetten teknolojiye, insan psikolojisinden hukuka kadar birçok farklı disiplini ele alan makalelerin her kademeden okuyucu için hazırlanmış özetlerini bulabilirsiniz: 1. Makale Başlığı: Azaltılmış Kokpit Operasyonları: Son Gelişmeler Yazarlar: Dr. Kpt. Plt. M

Havacılık endüstrisinde operasyonların kalbinde, her adımı ince ince hesaplanmış ve titizlikle yazılmış kılavuzlar (manuals) yer alır. Bu prosedürler, uçuşları öngörülebilir kılmak ve her şeyden önemlisi operasyonları emniyetli bir şekilde yürütmek için tasarlanmıştır. Ancak gökyüzündeki dinamik ortam, kağıt üzerindeki mükemmel senaryolarla her zaman örtüşmez. Juliana Oliveira’nın LinkedIn platformunda yayımlanan ve sektör profesyonelleri arasında derin bir yankı uyandıran "W

Bir pilotla konuştuğunuzu nasıl anlarsınız? Havacılık camiasında çok bilinen o meşhur şakaya göre endişelenmenize gerek yoktur; çünkü onlar size pilot olduklarını mutlaka söyleyeceklerdir. Dışarıdan bakıldığında pilotların ukala, dobra ve uçaklara fazlasıyla takıntılı olduğuna dair yaygın bir klişe vardır. Peki, bu klişenin arkasında yatan bilimsel ve psikolojik gerçekler nelerdir? Jessica Ruttenber’ın "Hidden Barriers" adlı Substack platformunda yayımladığı ve LinkedIn üzeri

Havacılık endüstrisi, kuralların kanla yazıldığı, sıfır hata toleransıyla çalışan ve sürekli gelişimi merkeze alan eşsiz bir ekosistemdir. Bu ekosistemde teknik bilgi ve uçuş becerileri ne kadar hayatiyse, kokpit içindeki iletişim, ekip çalışması ve liderlik yaklaşımı da o kadar kritiktir. Kaptan Pilot Ariya Cakra’nın profesyonel iş ağı LinkedIn üzerinden paylaştığı ve havacılık camiasında geniş yankı uyandıran "Havacılıkta Toksik Liderlik" (Toxic Leadership in Aviation) konu