EASA tarafından hazırlanan ve John Franklin tarafından yazılan iki yazılık serinin ikincisi. Havacılıkta emniyetli bir operasyonun temelinde her zaman insan unsuru yer alır. Özellikle yoğun sezonlarda, uçuş görev süreleri ve dinlenme limitleri her zamankinden daha kritik bir hale gelir. Ancak göreve hazır olmak (fitness for duty), sadece "yeterince yorulmamış olmak" ile sınırlı değildir. Fiziksel sağlığımız, psikolojik iyi oluşumuz, üzerimizdeki stres ve dinlenme kalitemiz gi

Bu yazı dizisi Norman MacLeod'un Linkedin Platformunda yazılı ve video paylaşımları ve kitaplarından derlenerek hazırlanmıştır. Havacılık sektörü, emniyet standartlarını en üst düzeyde tutmak amacıyla yıllardır prosedürleri, kontrol listelerini ve gözlemlenebilir davranış kalıplarını geliştirmek için durmaksızın çalışıyor. Ancak her geçen gün karmaşıklaşan uçuş operasyonları ve değişen teknoloji, bizleri insan faktörü (human factors) ve uçuş eğitimi konularında daha derin, da

Gökyüzünde işler yolunda görünürken, göstergeler normal değerleri işaret ederken ve otopilot devredeyken kokpitteki sessizlik huzur vericidir. Ancak aynı sessizlik, karar alma süreçlerinde veya operasyonel bir planlamanın tam ortasında yaşanıyorsa, bu huzurun değil, yaklaşan bir tehlikenin habercisi olabilir. Liderlik yolculuğunda, özellikle havacılık gibi hata payının sıfıra yakın olduğu bir sektörde, pek çok yöneticinin veya kaptanın duymaktan kaçındığı, yüzleşmek istemediğ

Havacılıkta bazı riskler alarm vermez, ışık yakmaz, ses çıkarmaz. Yorgunluk da bunlardan biridir. Bir pilot genellikle “Artık güvenli şekilde görev yapamayacak kadar yorgunum” noktasına bir anda gelmez. Süreç çok daha sessiz ilerler. Önce tepki süresi biraz uzar, sonra dikkat dağılır, önemli bir çağrı veya gösterge gözden kaçabilir, karar verme süreci yavaşlayabilir. Tehlike de tam burada başlar; çünkü kişi çoğu zaman kendi performansındaki düşüşü fark etmekte zorlanır. Yorgu

Havacılık, günümüzde sahip olduğu ileri teknoloji ve insan faktörünün kusursuz uyumu sayesinde şüphesiz en emniyetli ulaşım yöntemidir. Uçuş operasyonlarında karşılaşılan teknik ve operasyonel zorluklar, sistemin ve ekiplerin ne kadar sağlam bir eğitimden geçtiğini bizlere gösteren eşsiz birer tecrübe kaynağıdır. Yakın zamanda basına yansıyan British Airways'e ait BA919 sefer sayılı uçuşta yaşananlar, uçuş emniyetinin sağlanmasında insan zekasının, hızlı karar alma yetisinin,

Havacılık endüstrisi; sıfır hata toleransı, sürekli değişen operasyonel koşullar ve yüksek teknoloji ile insan faktörünün kusursuz bir uyum içinde çalışmasını gerektiren, doğası gereği yüksek risk barındıran bir alandır. Bu karmaşık ekosistemin merkezinde yer alan pilotlar, operasyonel süreçlerin her aşamasında en üst düzeyde uçuş emniyetini sağlamakla yükümlüdür. Ancak, sistem ne kadar kusursuz tasarlanmış olursa olsun, havacılıkta beklenmedik krizler, tehlikeli yakınlaşmala

Havacılık sektörü, olağanüstü standartların, yüksek teknolojinin ve sıfır hata toleransının iç içe geçtiği, dünyanın en dinamik çalışma alanlarından biridir. Bu zorlu ekosistemin merkezinde ise şüphesiz insan faktörü yer almaktadır. Çalışanların ruhsal ve fiziksel sağlığı, doğrudan operasyonel emniyet (safety) ile bağlantılıdır. Özellikle kriz anlarında veya travmatik olaylar sonrasında personelin hızlı ve sağlıklı bir şekilde toparlanabilmesi için Kritik Olay Stres Yönetimi

Modern sivil havacılık, kusursuz mühendislik hesaplamalarının, gelişmiş aerodinamik tasarımların ve karmaşık otomasyon sistemlerinin bir zaferi olarak kabul edilir. Ancak, bu milyonlarca dolarlık uçakların yönetimini gerçekleştiren pilotlar, biyolojik ve psikolojik altyapıları itibarıyla atalarından miras kalan evrimsel bir nörokimyasal donanıma sahiptir. Loretta Graziano Breuning'in "Habits of a Happy Brain" (Mutlu Beynin Alışkanlıkları) ve "I, Mammal" (Ben, Memeli) adlı ese

Uçuş Emniyetinde İnsan Faktörü: Kriz Anlarında Yolcu Psikolojisini Anlamak ve Yönetmek | AEROPORTIST I Havacılık Veri ve Analiz Platformu 'da yayınlanmıştır. Uçak yolculuklarında yaşanabilecek acil durumlarda yolcuların stres altında nasıl tepki verdiğini anlamak, sadece bilgi tutumunu iyileştirmekle kalmaz, aynı zamanda daha hızlı ve emniyetli tahliye davranışlarını teşvik etmek için hayati bir öneme sahiptir. 82. IATA Yıllık Genel Kurulu ve Dünya Hava Taşımacılığı Zirvesi (

Uluslararası Havacılık Emniyeti Soruşturmacıları Derneği’nin (ISASI) "Soruşturma Yoluyla Geliştirilmiş Emniyet" mottosu, havacılık emniyetini tehdit eden unsurların belirlenmesinde kaza soruşturmacılarının ne kadar hayati bir rol oynadığını güçlü bir şekilde vurgular. Bu doğrultuda hazırlanan ve havacılık sektörüne ışık tutan değerli çalışmalardan biri de Prof. Dr. Markus Bieswanger, Doç. Dr. Elizabeth Mathews ve Emekli Kaptan Pilot/ Soruşturmacı Enrique "Rick" Valdes tarafın

Dergi Bilgileri Yayınlayan: Türkiye Havayolu Pilotları Derneği (TALPA) Dergi Adı: Kokpit'ten Bakış Sayı: Yıl: 14 / Sayı: 68 Tarih: Ocak - Nisan 2026 Aşağıda, havacılık sektörünün dünü, bugünü ve geleceğine ışık tutan, emniyetten teknolojiye, insan psikolojisinden hukuka kadar birçok farklı disiplini ele alan makalelerin her kademeden okuyucu için hazırlanmış özetlerini bulabilirsiniz: 1. Makale Başlığı: Azaltılmış Kokpit Operasyonları: Son Gelişmeler Yazarlar: Dr. Kpt. Plt. M

Havacılık endüstrisinde operasyonların kalbinde, her adımı ince ince hesaplanmış ve titizlikle yazılmış kılavuzlar (manuals) yer alır. Bu prosedürler, uçuşları öngörülebilir kılmak ve her şeyden önemlisi operasyonları emniyetli bir şekilde yürütmek için tasarlanmıştır. Ancak gökyüzündeki dinamik ortam, kağıt üzerindeki mükemmel senaryolarla her zaman örtüşmez. Juliana Oliveira’nın LinkedIn platformunda yayımlanan ve sektör profesyonelleri arasında derin bir yankı uyandıran "W

Bir pilotla konuştuğunuzu nasıl anlarsınız? Havacılık camiasında çok bilinen o meşhur şakaya göre endişelenmenize gerek yoktur; çünkü onlar size pilot olduklarını mutlaka söyleyeceklerdir. Dışarıdan bakıldığında pilotların ukala, dobra ve uçaklara fazlasıyla takıntılı olduğuna dair yaygın bir klişe vardır. Peki, bu klişenin arkasında yatan bilimsel ve psikolojik gerçekler nelerdir? Jessica Ruttenber’ın "Hidden Barriers" adlı Substack platformunda yayımladığı ve LinkedIn üzeri

Havacılık endüstrisi, kuralların kanla yazıldığı, sıfır hata toleransıyla çalışan ve sürekli gelişimi merkeze alan eşsiz bir ekosistemdir. Bu ekosistemde teknik bilgi ve uçuş becerileri ne kadar hayatiyse, kokpit içindeki iletişim, ekip çalışması ve liderlik yaklaşımı da o kadar kritiktir. Kaptan Pilot Ariya Cakra’nın profesyonel iş ağı LinkedIn üzerinden paylaştığı ve havacılık camiasında geniş yankı uyandıran "Havacılıkta Toksik Liderlik" (Toxic Leadership in Aviation) konu

Havacılık sektörü, insanlığın en karmaşık, en büyüleyici ve hata payının en düşük olduğu endüstrilerden biridir. Binlerce metre yüksekte, yüzlerce insanın hayatını taşıyan devasa makineleri yönetmek, kusursuz bir teknik bilgi gerektirdiği kadar, derin bir insan yönetimi anlayışı da gerektirir. İşte tam da bu nedenle havacılık, liderlik kavramına dair modern iş dünyasına ve takım çalışmasına paha biçilmez dersler sunar. Bu derslerin en önemlilerinden biri, köklü bir zihniyet d

Havacılık endüstrisinde, sistemler ne kadar gelişmiş olursa olsun, operasyonların merkezinde her zaman insan yer alır. Bu nedenle, kaza ve olayların kök nedenlerini araştırırken insan faktörlerini (human factors) anlamak, havacılık emniyeti (safety) açısından kritik bir öneme sahiptir. Bu blog yazısında, 19 Mayıs 2025 tarihinde Singapur Changi Havalimanı'nda bir Boeing B737-800 uçağının karıştığı pist ihlali (runway incursion) olayını, Singapur Ulaştırma Emniyeti Soruşturma B

Prof. Dr. Türker Kılıç'ın geliştirdiği bağlantısallık, bütünsellik ve yaşamdaşlık paradigmaları, sivil havacılık operasyonlarında uçuş emniyeti (flight safety), ekip kaynak yönetimi (CRM) ve operasyonel verimlilik için devrim niteliğinde bir bakış açısı sunar. Bu kavramlar, uçuş sürecine dahil olan kokpit, kabin, hava trafik kontrol (ATC), yer hizmetleri ve bakım personeli arasındaki ilişki, iletişim, verimlilik ve uyumu doğrudan şekillendirir. Bağlantısallık: İletişim ve İli

Sivil havacılık dünyasında meydana gelen kazalar nadiren tek bir hatadan kaynaklanır; onlar genellikle emniyet zincirindeki ardışık kırılmaların ve insan faktörleri (human factors) zafiyetlerinin bir sonucudur. 22 Mart 2026 tarihinde LaGuardia Havalimanı'nda (LGA) gerçekleşen trajik kaza, havacılık profesyonelleri için son derece önemli dersler barındırmaktadır. Air Canada Express 8646 sefer sayılı CRJ-900 tipi yolcu uçağı ile havalimanı kurtarma ve yangınla mücadele (ARFF) a

Aeromedical Safety Coalition (ASC) tarafından ABD'deki Pilot Akran Destek Programları (PSP) üzerine hazırlanan rapordan yola çıkarak, aslında hepimizin hayatına ve iş süreçlerine dokunan çok kritik bir konuyu ele alacağız: Veri yetersizliğinde ve belirsizlik altında karar vermek. Rapor, havacılık tıbbi emniyeti gibi hata payının sıfır olduğu bir alanda bile kararların nasıl alındığına dair derinlemesine bir karar bilimi (decision science) analizi sunuyor. İşte bu dikkat çekic

Sivil havacılık sektörü, dışarıdan bakıldığında kusursuz işleyen, büyüleyici ve son derece prestijli bir dünya olarak görünür. Ancak bu devasa ekosistemin merkezinde yer alan pilotlar, kapalı kokpit kapılarının ardında eşine az rastlanır bir mesleki baskıyla mücadele ederler. Havacılık, doğası gereği "emniyet açısından kritik" bir sektördür. Bu durum, uçuş ekiplerinin sadece fiziksel olarak değil, bilişsel ve psikolojik olarak da sürekli zirvede olmalarını gerektirir. Peki, b