5. Bölüm Gökyüzünde Sürdürülebilir Zindelik: Pilotlar İçin Uzun Vadeli Beyin Sağlığı, Nörolojik Dayanıklılık ve Yaşam Tarzı Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Bir ticari uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik koşulları analiz eder, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçak sistemlerini izler ve yoğun zaman baskısı altında saliselerle ölçülen kritik kararlar alır. Tüm bu operasyone

Dördüncü Bölüm Alkol, Reçetesiz İlaçlar ve Pilot Bilişindeki İrtifa Kaybı Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Uçuş emniyetinin en kırılgan ve en kritik halkası halen kokpitte oturan insan beynidir (Air Safety Institute, 2023). Bir uçuş görevi boyunca Kaptan Pilot ve Yardımcı Pilot; değişen meteorolojik şartları değerlendirir, karmaşık hava trafik kontrol talimatlarını işler, uçağın sistemlerini izler ve zaman baskısı altında saliselerle

Pilotların karar alma, iletişim ve ekip çalışmasından şirketler ne öğrenebilir? Bir uçağın inişi sırasında her şeyin planlandığı gibi gitmesi elbette önemlidir. Ancak havacılığın asıl gücü, planın bozulduğu anda ortaya çıkar. Rüzgâr değişir, pist ıslanır, hız artar ya da bir sistem beklenmedik bir tepki verir. İyi eğitilmiş ekip, böyle bir durumda paniğe kapılmak yerine durumu hızla fark eder, birbirini uyarır, seçenekleri değerlendirir ve gerektiğinde planı değiştirir. İş dü

İkinci Bölüm Pilotlarda Hafıza Sistemleri ve Bilişsel Yükün Yönetimi Birinci Bölüm: Pilot Zihni: Kokpitte Baskı Altında Dikkat ve Zihin Kontrolü Pilotlar, yoğun zaman baskısı ve dinamik çevre koşulları altında hassas kararlar alarak uçuş emniyetini en üst düzeyde sağlarlar. İnsan faktörleri (Human Factors) ve havacılık psikolojisi araştırmaları, bu başarının arka planında beynin bilgiyi işleme, depolama ve doğru zamanda geri çağırma yeteneğinin yattığını göstermektedir. Bu ya

Giriş: Kokpitteki En Hassas İnsan Faktörü ve Bilişsel Mimari Havacılık tarihi incelendiğinde, ilk yıllarda uçuş emniyetini tehdit eden ana unsurun mekanik arızalar ve teknik yetersizlikler olduğu görülür. Ancak gelişen mühendislik, aviyonik sistemler ve yüksek otomasyon sayesinde mekanik güvenilirlik zirveye ulaşmış; buna paralel olarak kaza incelemelerinde ve havacılık psikolojisinde odak noktası doğrudan "insan faktörüne" (Human Factors) kaymıştır. Günümüz modern kokpitinde

Havacılıkta en gelişmiş otomasyon sistemlerine, ayrıntılı standart işletim prosedürlerine (SOP) ve kapsamlı eğitimlere sahip olsak da operasyonel emniyetin en kritik halkası halen insan unsurudur. Çoklu mürettebat ortamında (multicrew) uçuş yürütülürken, bir şeylerin yolunda gitmediğine dair hissettiğimiz o sessiz iç ses, kimi zaman hayat kurtarıcı bir uyarıya dönüşebilir. Stick and Glider platformunda yayımlanan "Don't be Afraid to Use Your CUS Words to Stay Safe" başlıklı m

B. Dugger ve arkadaşlarının Amerikan pilotlarının özellik duygusal zekasını (trait EI) inceleyen bilimsel araştırmasını, Türkiye'de sivil havacılıkta aktif görev yapan ve üç farklı kuşaktan gelen Türk pilotlarımızla konuştum. Aynı verilerin, tamamen farklı kültürel ve mesleki geçmişlere sahip üç havacının zihninde nasıl karşılık bulduğunu doğrudan onların ağzından dinledim. İşte araştırmanın detaylarını tartıştığımızda verdikleri tepkiler ve değerlendirmeleri: Baby Boomer Kuş

Modern havacılık sektörü, emniyet standartlarını en üst seviyeye çıkarmak amacıyla onlarca yıldır insan faktörleri (human factors), Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) ve Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) gibi disiplinlere muazzam yatırımlar yapmaktadır. Kokpit içerisindeki karar verme mekanizmaları, durum farkındalığı, liderlik ve iletişim süreçleri incelenirken genellikle pilotların teknik becerileri ve bilişsel kapasiteleri ön plana çıkarılır. Ancak, yüksek stres altındaki bir uçuş güv

Gözlerimizi gökyüzüne çevirdiğimizde, tonlarca ağırlıktaki devasa çelik gövdelerin yerçekimine meydan okuyarak bulutların üzerinde süzülmesine hayranlık duyarız. Modern havacılık; gelişmiş otopilot yazılımları, yedekli bilgisayar sistemleri ve kusursuz motor mühendisliği ile donatılmış tam bir teknoloji şölenidir. Ancak tüm bu karmaşık teknolojinin arkasında, sistemi ayakta tutan en kritik, en dinamik bileşen yer alır: İnsan faktörü. Havacılıkta emniyet, yalnızca metal yorgun

Wikipedia - Voepass Flight 2283 Havacılık emniyeti, kuralların geçmişteki acı tecrübelerle yazıldığı, sürekli öğrenmeyi ve gelişmeyi gerektiren dinamik bir alandır. 9 Ağustos 2024 tarihinde Brezilya'da meydana gelen ve 62 kişinin hayatını kaybettiği Voepass Havayolları'na ait ATR-72 kazası, bu gerçeği bize bir kez daha derinden hissettirdi. Uçağın şiddetli buzlanma şartlarında kontrolü kaybederek düz bir virile (flat spin) girmesiyle sonuçlanan bu trajediye dışarıdan bakıldığ

Ticari havacılık, yüksek riskli endüstriler arasında dünyadaki en başarılı emniyet rekorlarından birine sahiptir. Mühendislik güvenilirliği, operasyonel standardizasyon, yedekli sistemler, Ekip Kaynak Yönetimi (CRM), Tehdit ve Hata Yönetimi (TEM) ve veri odaklı Emniyet Yönetim Sistemleri (SMS) gibi olgunlaşmış yapılar, gökyüzünü her geçen gün daha emniyetli hale getirmiştir. Havacılıkta insan faktörleri (human factors) disiplini, tarihsel süreçte iki temel tasarım odağı etraf

EASA tarafından hazırlanan ve John Franklin tarafından yazılan iki yazılık serinin ikincisi. Havacılıkta emniyetli bir operasyonun temelinde her zaman insan unsuru yer alır. Özellikle yoğun sezonlarda, uçuş görev süreleri ve dinlenme limitleri her zamankinden daha kritik bir hale gelir. Ancak göreve hazır olmak (fitness for duty), sadece "yeterince yorulmamış olmak" ile sınırlı değildir. Fiziksel sağlığımız, psikolojik iyi oluşumuz, üzerimizdeki stres ve dinlenme kalitemiz gi

EASA tarafından hazırlanan ve John Franklin tarafından yazılan iki yazılık serinin birincisi. Havacılıkta yoğun sezonların baskısı bazen hiç bitmeyecekmiş gibi hissedilebilir. Havalimanlarındaki yoğunluk, hava sahası kısıtlamaları, aniden bastıran fırtınalar, gecikmeli gelen uçaklar ve koşturmacalı dönüş süreçleri operasyonlarımızın her gün karşılaştığı olağan zorluklardır. Bu yoğun temponun getirdiği en büyük emniyet risklerinden biri ise şüphesiz yorgunluktur. Ancak yorgunl

Bu yazı dizisi Norman MacLeod'un Linkedin Platformunda yazılı ve video paylaşımları ve kitaplarından derlenerek hazırlanmıştır. Havacılık sektörü, emniyet standartlarını en üst düzeyde tutmak amacıyla yıllardır prosedürleri, kontrol listelerini ve gözlemlenebilir davranış kalıplarını geliştirmek için durmaksızın çalışıyor. Ancak her geçen gün karmaşıklaşan uçuş operasyonları ve değişen teknoloji, bizleri insan faktörü (human factors) ve uçuş eğitimi konularında daha derin, da

Gökyüzünde işler yolunda görünürken, göstergeler normal değerleri işaret ederken ve otopilot devredeyken kokpitteki sessizlik huzur vericidir. Ancak aynı sessizlik, karar alma süreçlerinde veya operasyonel bir planlamanın tam ortasında yaşanıyorsa, bu huzurun değil, yaklaşan bir tehlikenin habercisi olabilir. Liderlik yolculuğunda, özellikle havacılık gibi hata payının sıfıra yakın olduğu bir sektörde, pek çok yöneticinin veya kaptanın duymaktan kaçındığı, yüzleşmek istemediğ

Havacılıkta bazı riskler alarm vermez, ışık yakmaz, ses çıkarmaz. Yorgunluk da bunlardan biridir. Bir pilot genellikle “Artık güvenli şekilde görev yapamayacak kadar yorgunum” noktasına bir anda gelmez. Süreç çok daha sessiz ilerler. Önce tepki süresi biraz uzar, sonra dikkat dağılır, önemli bir çağrı veya gösterge gözden kaçabilir, karar verme süreci yavaşlayabilir. Tehlike de tam burada başlar; çünkü kişi çoğu zaman kendi performansındaki düşüşü fark etmekte zorlanır. Yorgu

Ayça Mumkule Erşipal & Eray Beceren Anahtar Eğitim Özet Araştırmanın Amacı ve Kapsamı Bu çalışma, havacılık sektöründe uçuş emniyetini tehdit eden en büyük unsur haline gelen "insan faktörü" ve iletişim eksikliklerini incelemek; Türkiye’de görev yapan havayolu pilotlarının duygusal zekâ (EQ) profillerini haritalandırarak Ekip Kaynak Yönetimi (CRM) ve uçuş emniyeti üzerindeki etkilerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma, Türkiye’de faaliyet gösteren 7 fark

YENİ ÇALIŞMA Havayollarında Uygulanan Mevcut CRM Modellerinin Kısıtlılıkları ve Yenilikçi Yaklaşımlar (Devam Ediyor) Pilotların Simülatör Kaygısı (Devam Ediyor) Perspektifimiz Havacılık operasyonları, yüksek standartlarla tanımlanmış olsa da performans çoğu zaman bu standartların kesiştiği gri alanlarda ortaya çıkar. Bu nedenle emniyeti: Statik bir prosedür seti değil Dinamik bir insan–sistem etkileşimi olarak ele alıyoruz. Bu çerçevede insan performansını: Sadece bireysel be

🎯 Eğitimin Amacı Bu eğitimin temel amacı; aktif olarak görev yapan CRM eğitmenlerinin pedagojik ve psikolojik yaklaşımlarını güncelleyerek, kokpit ve kabin ekiplerine verecekleri eğitimlerin verimliliğini artırmaktır. Programın sonunda katılımcıların: Duygusal Zekâ (EQ) prensiplerini kriz anı yönetimine entegre edebilmeleri, Ekipler içinde hataların ve endişelerin rahatça konuşulabildiği bir Psikolojik Güvenlik iklimi yaratabilmeleri, Beklenmedik durumlar karşısında toparlan

Ticari havacılık sektörü; son derece katı kurallar, hassas prosedürler ve kesintisiz operasyonel disiplin üzerine kuruludur. Ancak yüksek emniyet standartlarına sahip bu yapının sürdürülebilirliğini sağlayan en kritik unsur, insan faktörüdür. Son dönemde iş psikolojisi literatüründe sıkça tartışılan ve TalentLMS araştırmacıları Ana Casic ile Eri Panselina tarafından yürütülen geniş kapsamlı bir araştırmayla kavramsallaştırılan "Quiet Cracking" (Sessiz Çatlama), havacılıkta in